ο διάδρομος

αυτό είναι το τρίτο μου μπλογκ, κι ίσως αυτό που θα γράψω εδώ το γράφω 3η φορά.

αν αυτό ήταν το 7ο, το 10ο, το όποιο μπλογκ, δλδ ιστοσελίδα επικοινωνίας μιας επαγγελματίας δασκάλας, και πάλι θα το έγραφα.

στα 20, τριτοετής ρωμανικών φιλολογιών, όπως έλεγαν τη σχολή μου, έψαχνα μαθήματα επιλογής. με μεγάλο ενδιαφέρον για το μεσαίωνα, βρήκα ένα μάθημα ‘γκρεκ μπυζαντέν’, που το δίδασκε μια ‘σιμόν βαν ρίτ’, καθηγήτρια στο Ανώτατο Ινστιτούτο Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου όπου σπούδαζα, πήγα να τη βρω στο γραφείο της να ζητήσω την άδεια να παρακολουθήσω το μάθημά της.

το ‘Ινστιτύ Συπεριέρ ντε Φιλοζοφί’ είναι ένα υπέροχο κτίριο που εμπνέει σεβασμό και σιωπή. τα δυο κύρια χαρακτηριστικά υλικά του είναι ξύλο πολύ σκούρο, και μαρμάρινα δάπεδα. το στυλ του γοτθικό, μπρος του ένας πανέμορφος κήπος. στο ισόγειο μια γοτθική αίθουσα υποδοχής και εκδηλώσεων, τα γραφεία των καθηγητών στον πρώτο, σ’ ένα σκοτεινό και στενό διάδρομο.

κάπου εκεί στη μέση του διαδρόμου, ένα γραφείο με μια χάρτινη καρτούλα 7 εκατοστών περίπου, όπου με μεγάλα γράμματαγραμμένα στο χέρι έγραφε:

ARA

καθηγήτρια Simone Van Riet

εκεί χτύπησα λοιπόν την πόρτα, να αναζητήσω την καθηγήτρια που θα έβλεπα για πρώτη φορά στη ζωή μου.

περίμενα κάποιος να μου πει εμπρός και να μπω στο γραφείο, μα δεν έγινε έτσι, γιατί μια μικρόσωμη γυναίκα με διαπεραστικό βλέμμα μισάνοιξε την πόρτα, με είδε, δε μου επέτρεψε να μπω μέσα -δεν τέθηκε καν θέμα- και με ρώτησε ευγενικά τι θα ήθελα. το αίτημά μου ήταν να παρακολουθήσω το μάθημά της ‘γκρεκ μπυζαντέν’. η βαν ριτ, με ρώτησε ποιας εθνικότητας είμαι γιατί κατάλαβε από την προφορά μου πως δεν ήμουν γεννημένη γαλλόφωνη, κι όταν της είπα πως είμαι ελληνίδα, έδειξε μεγάλη ευχαρίστηση για το συνδυασμό: ‘μια ελληνίδα λοιπόν που ξέρει λατινικά, αυτό είναι πολύ ευχάριστο’. άρχισε τότε ένας ιστορικός περίπατος σ’ αυτό το μικρό διάδρομο, η βαν ρίτ έκλεισε την πόρτα του γραφείου της, κι άρχισε να με ψεξαχνίζει κατά κυριολεξία, σε θέματα σπουδών: πώς έφτασα στο βέλγιο, γιατί επέλεξα ρωμανικές φιλολογίες, τι μαθήματα έκανα, μπλα μπλα, οι βιβλιοθήκες της λουβαίν, κλπ.

σε κάποια στιγμή, με ρώτησε λίγο απότομα: και γιατί έρχεστε να πάρετε το δικό μου μάθημα; δεν ξέρετε ότι εγώ είμαι πρωτίστως καθηγήτρια αραβικής φιλοσοφίας;

– εγώ, -της απάντησα- δεν ενδιαφέρομαι για την αραβική φιλοσοφία, κάνω αρχαία γαλλικά, και θέλω να κάνω και το αντίστοιχο επίπεδο γλώσσας στα ελληνικά.

– ναι, αλλά είστε ελληνίδα, μου απαντά. δε σας ενοχλεί που εγώ ασχολούμαι με το Ισλάμ;

– και γιατί να με ενοχλεί; της λέω ξαφνιασμένη.

– μα γιατί μουσουλμάνοι κατέλαβαν για 400 χρόνια τη χώρα σας.

– και τι σχέση έχουν οι τούρκοι με τους άραβες, πέραν της θρησκείας; της λέω, κλπ κλπ.

το κλίμα της συζήτησης άρχισε να ζεσταίνει, εγώ ήμουν και λίγο πικαρισμένη από την κουβέντα που είχε κάπως περίεργο για μένα χαρακτήρα: είχα πάει για ένα ευγενικό ‘ναι, σας επιτρέπω να παρακολουθήσετε μάθημα, φυσικά!’, και βρισκόμουν να κουβεντιάζω για σχεδόν μια ώρα σ’έναν σκοτεινό διαδομο πάνω κάτω.

η περιπατητική ανάκριση έφτασε στην έκρηξή της, όταν η βαν ρίτ με ρώτησε:

και τι σχέση έχετε εσείς, ελληνίδα, με το βυζάντιο;

ο θυμός μιας εικοσάχρονης έγινε έκρηξη:

τι σχέση έχω; τι να σας πω! η Άννα η Κομνηνή, για μένα, ήταν γιαγιά μου! μίλαγε τη γλώσσα μου, είχε τη θρησκεία μου, μελετούσε τους αρχαίους, ο πατέρας της ήταν αυτοκράτορας!

ποιος ξέρει πόσο ευχαριστήθηκε η βαν ριτ από το θυμό μου, και πόσο εντύπωση της έκανε.

αλλά, όσο κι αν προσπάθησα να φέρω τη συζήτηση στο σκοπό της ‘μου επιτρέπετε τέλος πάντων, μετά από όλο αυτό, να παρακολουθήσω το μάθημα’, ΣΤΆΘΗΚΕ ΑΔΎΝΑΤΟΝ να έχω ένα ναι ή ένα όχι. …

αντ’ αυτού, η βαν ριτ που έκλεισε ραντεβού στο γραφείο της.

να δούμε, σκέφτηκα, αν θα πάμε μαζί στο μάθημα.

όχι λοιπόν. τη συγκεκριμένη ώρα, εμφανίστηκα στο γραφείάκι της, χτύπησα την πόρτα κι ακούστηκε ένα ‘αντρέ!’, για να μπω.

μπήκα, μου είπε καθήστε. έβγαλε ένα πάκο φωτοαντίγραφα ενός ελληνικού μεσαιωνικού κειμένου, μου εξήγησε πού βρισκόταν το χειρόγραφο, ποιος έκανε τη δημοσίευση, ποια η διαφορά ανάμεσα στη δημοσίευση και την έκδοση, και ποιο ήταν το περιεχόμενο του κειμένου: μια βιογραφία του Μωάμεθ. μου είπε τι να κάνω, εγώ τη ρώτησα ξανά αν θα τη δω στο μάθημα, κι εκείνη δεν είπε ούτε ναι ούτε όχι, -ΚΑΙ ΠΆΛΙ!- και μου έκλεισε ραντεβού σε μια βδομάδα ή νομίζω 15 μέρες….

όλη η χρονιά κύλησε έτσι. μου μιλούσε στον πληθυντικό, δεν επέτρεπε το ύφος τίποτε άλλο από μεγάλη ευγένεια και ψυχρότητα, με κρατούσε κάπου μια ώρα στο γραφείο της, έβλεπε τι είχα κάνει, έδινε οδηγίες για τη συνέχεια, κλπ.

εγώ είχα σχεδόν πικαριστεί, και σκεφτόμουν ότι άλλη φορά θα ρωτάω συμφοιτητές μου για τα μαθήματα επιλογής, αντί να πηγαίνω  έτσι, και τελικώς να μην έχω καταλάβει αν θα πάρω βαθμό ή όχι. σκεφτόμουν ότι η βαν ριτ με είχε αντιπαθήσει και δε με ήθελε για μάθημά της, και άλλα κομπλεξικά πράματα’.

στο τέλος της χρονιάς, ο βαθμός, που μπήκε χωρίς εξετάσεις, ήταν: 18 στο 20!!!…

μην πολυλογώ παραπάνω. εκείνος ο διάδρομος ήταν μια γλάστρα, ένα περιβόλι όπου φύτρωσε η σταδιοδρομία μου, χωρίς να το ξέρω.

εκείνη τη χρονιά, τριτοετής εγώ, ένας άλλος καθηγητής που στάθηκε κι αυτός μέντοράς μου για πολλά, ο Χάινριχ Χούσμαν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Γκέτιγκεν, μου έκανε ένα δώρο, ένα βιβλίο που γι’ αυτόν ήταν άχρηστο, όπως μου είπε. ήταν η αραβική γραμματική του Φλάις, ένα εξαιρετικό εγχειρίδιο αραβικής φιλολογίας.

αυτοί οι δυο λέτε να το ήξεραν; εγώ πάντως δε γνώριζα τότε ότι θα στρεφόμουν τελικά προς τον αραβικό δρόμο. και βέβαια, το πρώτο μου βιβλίο είναι αφιερωμένο στη βαν ριτ. το βιβλίο βγήκε λίγο μετά το θάνατό της, μα το ήξερε, της το είχα πει:

λίγο πριν πεθάνει η βαν ριτ από καρκίνο, η μελέτη μου για το καλίλα ουα-ντίμνα και την ελληνική μετάφρασή του που έγινε για τον πατέρα της Άννας της Κομνηνής (!!!πώς τα φέρνει ο θεός και η τύχη) είχε βραβευτεί από την Ακαδημία του Βελγίου, και θα έβγαινε στις εκδόσεις Πέτερς, όπου βγαίνανε και τα βιβλία της Βαν Ριτ.

για να συμμετέχω στο διαγωνισμό της Ακαδημίας, έχοντας ήδη επιστρέψει στην Ελλάδα, η Βαν Ριτ, με έπαιρνε τηλέφωνο κάθε δεκαπέντε, την ίδια ώρα, το θυμάμαι ακόμα, κάθε δεύτερη τρίτη στις 8.45 το βράδυ. δεν είχα καν τηλέφωνο τότε στην Ελλάδα. είχα βρει μια γειτόνισα που ήξερε γαλλικά, κι η βαν ριτ μου είχε πει: θα της πηγαίνετε ένα κουτάκι μπισκότα για τον καφέ κάθε τόσο. εγώ θα σας τηλεφωνώ εκεί για να ξέρω τι κάνετε με τις μελέτες σας.

όταν πήρα το βραβείο, φυσικά και ήταν όλο δικό της. της είπα ότι το βιβλίο φυσικά θα έβγαινε με το όνομά της στην πρώτη σελίδα, μόνο το όνομά της, ούτε λέξη παραπάνω, ούτε ευχαριστίες, ούτε τίποτα. για μένα αυτή η γυναίκα ήταν ΌΛΑ. μια πραγματική δασκάλα: πρώτη στην έρευνα, στο διδακτικό καθήκον, στην εξατομίκευση των αναγκών του κάθε φοιτητή, στη διάκριση του οικονομικού παράγοντα, στη σωστή εκτίμηση των επιστημονικών, αλλά και κοινωνικών και προσωπικών υποθέσεων.

γράφω σήμερα για τη βαν ριτ, ξανά, Αιωνία της η μνήμη,

γράφω γιατί φυσικά δεν έχω φτάσει ούτε θα φτάσω ποτέ στο ύψος της, αλλά γιατί έχω φοιτητές πιο καλούς από μένα, κι εχτές μου θύμισαν αυτό το διάδρομο. που τελικώς μου άνοιξε πόρτες, ή μάλλον, μου άνοιξε την πόρτα που επέλεξα να μπω.

καλή σας μέρα.

 

 

Advertisements

3 thoughts on “ο διάδρομος

    • … μπορεί να μην κατοικώ με την αχαριστία, αλλά είμαι συγκάτοικος με τη …γαϊδουριά (και να με συγχωρούνε τα γαϊδουράκια), αγραμπελάκι μου! καλώς ώρισες!
      έγραψα για το διάδρομο, γιατί εχτές, στη δική μου θέση, μια αγαπημένη φοιτήτρια έκανε μάθημα, και ενθουσίασε τους συναδέλφους της.
      το πιο συγκινητικό όμως είναι το εξής: το συγκεκριμένο παιδί, είχε περάσει με άριστα το μάθημα χωρίς να το παρακολουθήσει. το περιεχόμενο όμως φαίνεται να την κερδίζει. αφού λοιπόν πέρασε όλα τα μαθήματα, μετά για δύο χρόνια, παρακουλουθούσε τις παραδόσεις μου. ζήτησε και παρακολούθησε και ένα μάθημα ενός άλλου συναδέφλου, και ετοίμασε μόνη της μια θαυμάσια εργασία για τα παλάτια των Ομεϊαδών. ήρθε και την παρουσίασε… συγκίνηση. πρόκειται για ένα πλάσμα που χρειάζεται, για να είμαστε δίκαιοι, αριστείο για τις γνώσεις και για την ευγένειά της. φιλάκια αγραμπελάκι μου!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s